Salomon (Franciszek Salezy) Lewental
Biografia
Salomon Lewental (ur. 22 lipca 1841 we Włocławku) pochodził z rodziny żydowskiej. Był synem Dawida, filozofa, pisarza i tłumacza, który tłumaczył Talmud na francuski oraz bajki Krasickiego na hebrajski.
Po ukończeniu warszawskiej szkoły rabinów w 1856 roku rozpoczął pracę w wydawnictwie Jana Glücksberga. Poślubił Ernestynę (1831–1877) i objął przedsiębiorstwo teścia, zmieniając jego nazwę na Księgarnia Nakładowa S. Lewentala, rozpoczynając własną działalność wydawniczą.
Niewątpliwym sukcesem było publikowanie od 1862 taniego Kalendarza Ludowego o nakładzie 15 tys. egzemplarzy. W 1865 roku zaczął wydawać ilustrowany tygodnik Kłosy, a w 1871 Tygodnik Romansów i Powieści. Wydał niemal wszystkie dzieła Józefa Korzeniowskiego, Aleksandra Fredry, Władysława Syrokomli, Henryka Rzewuskiego, Teodora Tomasza Jeża, Michała Bałuckiego, a także dziesięciotomowy wybór Kraszewskiego i 47 tomów Orzeszkowej. Część z nich stała się częścią Biblioteki Najcelniejszych Utworów Literatury Europejskiej. Redaktorami Biblioteki byli Piotr Chmielowskii i Fryderyk Henryk Lewestam.
W latach 1884–1887 nakładem Lewentala ukazywało się ilustrowane pismo dla kobiet Świt, redagowane przez Marię Konopnicką, a następnie Waleriją Marrené-Morzkowską. Pismo miało liberalno-demokratyczny charakter i publikowało artykuły emancypacyjne; ukazywała się także seria Biblioteka Świtu oraz prace poświęcone pracy kobiet. Pismo upadło z powodów finansowych.
W 1887 roku stał się właścicielem połowy udziałów Kuriera Warszawskiego, które kupił od Gebethner i Wolff. Najciekawszym i pionierskim wydawnictwem Lewentala był Album Jana Matejki (Warszawa 1872). Pod jego szyldem ukazywały się przekłady Homer i Sofoklesa, a także literatura klasyczna i nowożytna europejska, w tym Kraszewski i Orzeszkowa.
Salomon Lewental ofiarował kaucję potrzebną do uwolnienia z więzienia Józefa Ignacego Kraszewskiego. Udzielał się społecznie, działając w zarządzie Gminy Starozakonnych w Warszawie oraz będąc kuratorem szpitala żydowskiego. Był również członkiem komitetu Wielkiej Synagogi na Tłomackiem, której był fundatorem (wprowadził do niej język polski).
Po śmierci pierwszej żony ożenił się ponownie w 1878 roku z Hortensją Bersohn, z którą miał syna i cztery córki.
W 1902 roku wraz z żoną przeszedł na katolicyzm, przyjmując w Rzymie chrzest oraz imiona Franciszek Salezy.
Zmarł na atak serca w Wiesbaden. Został pochowany 29 września 1902 na cmentarzu Powązkowskim, kwatera 7-4-1/2.