Leon Paweł Teodor Marchlewski

Chemik (biochemik)
15.12.1869 16.01.1946 Włocławek

Biografia

Leon Marchlewski urodził się 15 grudnia 1869 roku we Włocławku, jako syn kupca zbożowego Józefa Marchlewskiego (1830–1907) i Emilii Augusty Rückersfeldt (1836–1918), niemieckiej guwernantki. Miał czworo starszego i dwoje młodszego rodzeństwa – trzy siostry i trzech braci, w tym Juliana Marchlewskiego, działacza komunistycznego.

Szkołę podstawową ukończył w rodzinnym Włocławku, a gimnazjum w Warszawie. Już w szkole interesował się chemią. Swoją wiedzę pogłębiał z pomocą Napoleona Milicera – wybitnego chemika, kierującego pracownią chemiczną Muzeum Przemysłu i Rolnictwa, w której młody Leon Marchlewski został zatrudniony.

Pod wpływem Milicera Marchlewski wyjechał w roku 1888 do Zurychu, na studia w tamtejszej politechnice. Tam otrzymał w roku 1890 tytuł chemika technicznego. W roku 1890, bezpośrednio po studiach, został asystentem Jerzego Lungego, profesora technologii chemicznej. Po doktoracie wyjechał do Manchesteru, gdzie został asystentem Edwarda Schuncka, chemika-organika, właściciela prywatnego laboratorium. W latach 1896–1897 otrzymywał stypendium naukowe AU z zakresu chemii organicznej, a w latach od 1896/97 do 1899 kierował naukowym laboratorium – z oddziałem produkcji barwników i farmaceutyków – w fabryce Claus and Ree w Clayton i był wykładowcą chemii organicznej w Manchester Institute of Technology.

W roku 1900 wrócił do Polski. Nostryfikował doktorat uzyskany w Zurychu oraz otrzymał habilitację na podstawie pracy Die Chemie des Chlorophylls, Hamburg-Leipzig, Voss 1895 i wykładu nt. Dzisiejszy stan tautomerii. Początkowo (1900–1906) pracował jako starszy inspektor w Ogólnym Zakładzie Badań Środków Spożywczych w Krakowie, pod kierownictwem Odona Bujwida. Na Uniwersytecie Jagiellońskim był od 1901 wykładowcą technlogii chemicznej (dla kandydatów na ekspertów w zakresie badań środków spożywczych), 1903 profesorem nadzwyczajnym UJ, wykładowcą chemii organicznej lub ogólnej technologii chemicznej na ówczesnym Wydziale Filozoficznym; 1906 – rzeczywistym profesorem zwyczajnym stosowanej chemii lekarskiej i kierownikiem Zakładu Chemii Lekarskiej na Wydziale Lekarskim; od 1918 do 1939 – nadal kierował Zakładem Chemii Lekarskiej jako rzeczywisty.

W latach 1913–1914 i 1925–1926 był dziekanem Wydziału Lekarskiego; 1926–1927 i 1927–1928 – rektorem UJ. W latach 1917–1919 organizował Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach, reorganizował podobny instytut w Bydgoszczy. W Puławach był dyrektorem organizacyjnym i kierownikiem Działu Żywienia Zwierząt. W roku 1920, wraz z Feliksem Jaroszyńskim, uruchomił w krótkim czasie wielką wytwórnię „surowicy” przeciwksięgosuszowej. Był konsultantem naukowym Tomaszowskiej Fabryki Sztucznego Jedwabiu (1931–1939) i nadzorował przez 30 lat (1909–1939) analizy wód mineralnych południowej Polski. Pochowany na cmentarzu Rakowickim (pas 5, wsch.).

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Pierwszy prezes YMCA w Polsce
Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego (1926–1928)
Organizator i dyrektor Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach; kierownik Działu Żywienia Zwierząt
Dwukrotnie nominowany do Nagrody Nobla (fizjologia i medycyna) oraz raz nominowany w chemii
Senator II i III kadencji II RP

Ciekawostki

Miał brata Juliana Marchlewskiego, działacza komunistycznego.
Był pierwszym prezesem YMCA w Polsce.
W 1920 wraz z Feliksem Jaroszyńskim uruchomił w Puławach wytwórnię surowicy przeciwksięgosuszowej.

Udostępnij