Feliksa Dowmont

Feliksa Dowmont urodziła się 20 listopada 1884 roku we Włocławku w rodzinie Teofila Szumańskiego, weterana powstania styczniowego i rzemieślnika, oraz Marianny z Puchalskich. Ojciec po śmierci matki przejął na siebie ciężar wychowania dzieci. Wychowana w duchu patriotyzmu, Feliksa nabyła empatię wobec ubogich.

Uczyła się w pensji żeńskiej Michaliny Masłowskiej; jedną z nauczycielek była Izabela Zbiegniewska. Ukończyła szkołę z wyróżnieniem i w młodości zaprzyjaźniła się z Topią Ring. W tym czasie przeszła ciężką chorobę tyfus.

Podczas I wojny światowej pracowała społecznie w szpitalu dla rannych prowadzonym przez Polski Komitet Pomocy Sanitarnej (PKPS). Otrzymała wtedy pamiątkową odznakę PKPS. W latach 1915–1918 pracowała na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża. Podczas wojny polsko-bolszewickiej, w 1920 r., prowadziła kuchnię dla żołnierzy w Pogotowiu Wojennym.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego Dowmontowa rozwinęła szeroką działalność społeczną. Od 1917 do 1920 roku nauczała na kursach dla analfabetów. Od 1918 do 1922 roku prowadziła kuchnię w Polsko-Amerykańskim Komitecie Pomocy Dzieciom, z pomocy której korzystało około 1000 osób. W latach 1926–1932 była opiekunką dzielnicową IX okręgu we Włocławku, na którego terenie leżała dzielnica ubóstwa Grzywno. Przez lata opiekowała się biednymi mieszkańcami dzielnicy, szczególnie dziećmi. Zaskarbiła sobie szacunek mieszkańców i prasy. W 1930 roku założyła ochronkę dla dzieci z Grzywna, do której uczęszczało ok. 80 osób. Do 1933 roku prowadzenie jej przejęły zakonnice. Trudną sytuację mieszkańców Grzywna nagłaśniała w artykułach prasowych.

Była członkinią Komitetu Pomocy Głodującym oraz przewodniczącą miejskiego koła Narodowej Organizacji Kobiet. Jej działalność obejmowała także pomoc rodzinom poległych żołnierzy I wojny światowej, bezdomnym i więźniom. Zasiadała w Radzie Miasta Włocławka I, II i IV kadencji w latach 1919–1932 i w 1939 roku. Wybrano ją z list Narodowego Komitetu Wyborczego, a w 1939 roku – Stronnictwa Demokratycznego. Była związana ze środowiskiem Związku Chrześcijańskiej Jedności Narodowej. W latach 1932–1939 zawiesiła działalność jako radna z uwagi na stan zdrowia. Jako radna uczestniczyła w pracach Komisji Budżetowo-Opiekuńczej Gimnazjum im. Marii Konopnickiej, Komisji Budżetowo-Finansowej, Komitetu Opieki Społecznej; była też członkinią Rady Szkolnej Miejskiej i Powiatowej oraz Klubu Seniorów przy Radzie Miejskiej. Pełniła funkcję mediatora w sporach między mieszkańcami a magistratem a także samymi radnymi.

Podczas II wojny światowej została aresztowana, jednak wkrótce wypuszczono ją na prośbę volksdeutscha-gestapowca, któremu niegdyś niosła pomoc. Zmarła na atak serca 1 września 1942 roku we Włocławku. Pochowano ją w rodzinnym grobowcu na Cmentarzu Komunalnym we Włocławku, w kwaterze nr 43A/1/12.

Życie prywatne: 29 kwietnia 1911 roku wyszła za mąż za Władysława Dowmonta herbu Pogoń. W 1900 roku Dowmont uciekł z Kowna z powodu represji, jakie spotkały jego rodzinę za krzewienie polskości na Litwie. Z zawodu był fotografem. We Włocławku podjął pracę w zakładzie fotograficznym Karola Szałwińskiego przy ul. 3 Maja 15 (wówczas Nowa 15), a po jego śmierci w 1906 roku wykupił warsztat na własność. Od 1935 do 1967 roku mieścił się w jego domu przy Placu Wolności 7. Władysław był spokrewniony z inną rodziną włocławskich fotografów – Piotrem, Karolem i Franciszką Dowmontt. Feliksa i Władysław mieszkali w kamienicy przy Placu Wolności 7. Mieli dwie córki: Maria Irena Filipiak (1913–2007) i Danutę (1915–1944), dziennikarkę rozstrzelaną za udział w konspiracji. Feliksa Dowmont poświęcała dużo uwagi swoim córkom; spędzała z nimi czas między godziną 14 a 16 każdego dnia. Wnuczką Feliksy Dowmont jest Danuta Krełowska.